Sesja tematyczna 4

Miasta i zamki: nowe źródła i interpretacje w archeologii średniowiecza i czasów nowożytnych

Organizatorzy:
dr hab. inż. arch. Małgorzata Chorowska (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska)
dr Roland Mruczek (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska)
dr Michał Starski (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski)

Ostatnie dwadzieścia lat przyniosło znaczny wzrost badań archeologicznych prowadzonych na zamkach i w miastach historycznych. Prace te, o różnej intensywności, charakterze i skali objęły swoim zasięgiem dużą liczbę tego rodzaju założeń na obszarze całego kraju. W większości bazują one nie tylko na tradycyjnych technikach archeologicznych badań wykopaliskowych, ale mają charakter interdyscyplinarny i prowadzone są w oparciu o nowoczesne techniki. W sposób niekwestionowany doprowadziły one do znaczącego wzrostu liczby źródeł do poznania okresu późnego średniowiecza i czasów nowożytnych. Pozwoliły także poszerzyć dotychczasową wiedzę i zrekonstruować złożone aspekty osadnictwa i kultury materialnej czasów historycznych.

Celem sesji jest zaprezentowanie rezultatów badań wybranych ośrodków miejskich i założeń zamkowych na terenie kraju. Referenci podejmą zatem próbę przedstawienia różnorodności systemów obronno-reprezentacyjnych oraz struktur miejskich funkcjonujących niegdyś na obszarze obecnej Polski. W zamierzeniu organizatorów w referatach zostanie podsumowany zarówno dorobek ostatnich lat jak i pokoleń badaczy, a ważnym elementem będzie omówienie stanu dotychczasowej wiedzy, ocena rezultatów badań oraz określenie potrzeb badawczych i perspektyw w zakresie omawianej tematyki. W wystąpieniach podjęta zostanie też problematyka na ile dajemy sobie radę z dobrodziejstwem wzrostu liczebności prac i interpretacją poczynionych w ich toku odkryć.

Referaty:
I. Zamki
1. Problematyka badań i ochrony siedzib mieszkalno-obronnych na przykładzie doświadczeń dolnośląskich ostatniego dwudziestolecia – dr hab. inż. arch. Małgorzata Chorowska (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska)
2. Budowa władztwa terytorialnego Piastów fürstenberskich w oparciu o zamki. Próba modelu – dr Artur Boguszewicz (Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Wrocławski)
3. Problem związku późnośredniowiecznych założeń obronnych z terenu Przedgórza Sudeckiego z górnictwem metali – mgr inż. arch. Paweł Rajski (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska), mgr Jerzy Serafin (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska), dr Tomasz Stolarczyk (Muzeum Miedzi w Legnicy)
4. Średniowieczne warownie zachodniej Małopolski. Stan i perspektywy badań archeologicznych – dr Michał Wojenka (Instytut Archeologii, Uniwersytet Jagielloński)
5. Zamki Niżu Polskiego w świetle ostatniej dekady badań archeologiczno-architektonicznych. Badania – metody – interpretacje – mgr Tomasz Olszacki (Pracownia Archeologiczna “TRECENTO”, Łódź), dr Artur Różański (Instytut Prahistorii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)
6. Osada obronna – gród – zamek. O potrzebie uściślenia definicji wybranych typów założeń obronnych z obszaru Polski północno-wschodniej – mgr Grzegorz Świderski (Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie)
7. Bezławki – ocalić od zniszczenia. Badania archeologiczne krzyżackiej strażnicy typu Wildhaus z pogranicza Wielkiej Puszczy – dr Arkadiusz Koperkiewicz (Instytut Archeologii, Uniwersytet Gdański)
8. Nauka czy fikcja, czyli uwarunkowania komercyjnych badań zamków – mgr Radosław Herman (ARCH-TECH sp. z o.o., Łódź)
 
II. Miasta
1. Miasto średniowieczne na Śląsku. Problemy badawcze i konserwatorskie – dr Roland Mruczek (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska)
2. „Nowe” stare źródła. Badania pewnego bloku zabudowy staromiejskiej w kontekście dyskusji nad zagospodarowaniem parceli mieszczańskiej i lokacją Wrocławia – dr Maciej Krzywka (Usługi Archeologiczno-Architektoniczne Maciej Krzywka, Wrocław)
3. Rynki Krakowa i Wrocławia w XIII-XIV wieku – dr Cezary Buśko („Archeologia B.C.” Cezary Buśko, Wrocław)
4. Stargard – ostatnie dziesięć lat badań nad dziejami miasta. Sukcesy i porażki – dr Marcin Majewski (Muzeum w Stargardzie)
5. Małe miasta Pomorza Gdańskiego. Wybrane problemy i potrzeby badawcze – dr Michał Starski (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski)
6. Mieszczańska parcela budowlana wyznacznikiem rozwoju przestrzennego późnośredniowiecznej Bydgoszczy – mgr Anna Siwiak, mgr Wojciech Siwiak (Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska Wojciech Siwiak, Bydgoszcz)
7. Ciągi komunikacyjne w dawnym Włocławku – mgr Arkadiusz Wiktor, dr Joanna Abramów (ARCHBOT Pracownia Archeologiczna i Archeobotaniczna Arkadiusz Wiktor, Skulsk)
8. Archeologia miasta-twierdzy Kostrzyn nad Odrą. Stan badań i perspektywy badawcze – mgr Krzysztof Socha (Muzeum Twierdzy Kostrzyn, Kostrzyn nad Odrą)
9. Badania archeologiczne i architektoniczne Warszawy dawniej i dziś. Fakty znane i nieznane – mgr Włodzimierz Pela (Warszawa)
10. Sobótka jako przykład rozplanowania małych miast śląskich – mgr Wioletta Nowaczyk (AKME – Zdzisław Wiśniewski sp. z o.o., Wrocław)
11. Początki obwarowań miejskich na Dolnym Śląsku w świetle najnowszych badań – mgr Tomasz Kastek (AKME – Zdzisław Wiśniewski sp. z o.o., Wrocław)
12. Średniowieczne, miejskie piece słodownicze na ziemiach polskich – dr Dobiesław Karst (Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy)
13. Zabudowania miast śląskich wedle wedut 1536/1537 – mgr Arkadiusz Przybyłok (Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki)
 
Postery:
I. Małe zamki w małych społecznościach – dr Arkadiusz Koperkiewicz (Instytut Archeologii, Uniwersytet Gdański)
II. Zamek Niesytno w Płoninie w świetle badań z lat 2012-2013 – mgr inż. arch. Piotr Błoniewski (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska), dr hab. inż. arch. Małgorzata Chorowska (Instytut Historii Architektury, Sztuki i Techniki, Politechnika Wrocławska), mgr Tomasz Olszacki (Pracownia Archeologiczna “TRECENTO”, Łódź)
III. Badania archeologiczne założenia zamkowego w Człuchowie z lat 2008-2013 – mgr Maciej Kurdwanowski (Usługi Archeologiczne Maciej Kurdwanowski, Warszawa), dr Michał Starski (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski)
IV. Dzieje grodu i grodziska Piotrówka w Radomiu – mgr Katarzyna Solarska (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa)