Sesja tematyczna 5

Archeologia współczesności. Archeologia konfliktu. Archeologia martyrologii XX wieku

Organizator:
dr Anna Zalewska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie)

Sesja skierowana jest do osób zainteresowanych materialnymi śladami bliskiej przeszłości oraz odpowiedziami na pytania typu: czy archeologia jest w stanie i czy powinna ustosunkowywać się w sposób systematyczny i zaplanowany do problematyki współczesności; w jaki sposób/na ile materialne pozostałości przeszłości mogą wzbogacić naszą wiedzę na temat rzeczywistości minionej, określanej mianem historii współczesnej; jakiego typu wyzwania, trudności, zagrożenia, etc. napotyka(ła) ochrona i/lub reprezentacja materialnych pozostałości bliskiej przeszłości; w jaki sposób materialne ślady konfliktów zbrojnych, zbrodni i represji XX wieku (które zostały lub mogą zostać rozpoznane z użyciem metod archeologicznych) mogą kształtować lub kształtują społeczną świadomość bolesnego dziedzictwa?

Koncepcja sesji oparta została na dwóch porządkach: z pierwszym porządkiem związana jest problematyka lokalizacji, dokumentowania, interpretacji i tworzenia optymalnej w aktualnych warunkach bazy danych i wyników analiz materialnych pozostałości pochodzących z XX-wiecznych konfliktów (zwłaszcza pierwszej i drugiej wojny światowej na terenach dzisiejszej Polski) oraz zbrodni popełnionych przez władze nazistowskie i komunistyczne. W drugim porządku zawiera się problematyka związana z okresem powojennym, w trakcie którego zachodziły liczne procesy prowadzące do zacierania pamięci materii i mocy dowodowej materialnych pozostałości.

Obok archeologów, na których czynny udział i uczestnictwo w charakterze referentów, słuchaczy, dyskutantów bardzo liczymy – do uczestnictwa w sesji zapraszamy również historyków, antropologów, muzealników, literaturoznawców, medyków sądowych, kulturoznawców, etnologów oraz wszystkich zainteresowanych materialnymi śladami bliskiej przeszłości, ich wartością (dowodową, poznawczą, moralną, etc.), ich specyfiką i ich rolami społecznymi.

Referaty:
I. Archeologia współczesności. Archeologia konfliktu
1. Wprowadzenie do problematyki, zarys dziejów i specyfiki badań: archeologia pól bitewnych versus „archeologia konfliktu” – dr Anna Zalewska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie), mgr Paweł Zawadzki („Tempus” Usługi Archeologiczne Paweł Zawadzki, Świdnica)
2. Wraki jednostek z I i II wojny światowej. Mokre groby. Dziedzictwo. Niebezpieczne obiekty – mgr Andrzej W. Święch
3. Zanikający potencjał archeologii wojennej regionu kujawsko-pomorskiego – prof. dr hab. Jacek Woźny (Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz)
4. Historia współczesna w konfrontacji ze źródłami archeologicznymi. Badania epizodów II wojny światowej i okresu powojennego – dr Paweł Konczewski (Pracowania Archeologiczno-Konserwatorska „Antiqua” Paweł Konczewski, Trzebnica)
5. O pewnym kuriozalnym znalezisku uzbrojenia ze Stargardu – mgr Karol Demkowicz (Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki), mgr Arkadiusz Michalak (Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze z/s w Świdnicy)
6. Wyniki badań sondażowych przeprowadzonych na terenie Fortu nr 2 „Kościuszko” w Krakowie – mgr Sławomir Chwałek (“Meander” Sławomir Chwałek, Kraków), mgr Radosław Czerniak (Pracownia Archeologiczna IN SITU Radosław Czerniak, Wieliczka), mgr Marcin Przybyła („Pryncypat” Pracownia Archeologiczna Marcin Przybyła, Kraków)
7. Wstępne wyniki badań XIX-wiecznego cmentarza staromarcińskiego w Poznaniu – mgr Piotr Wawrzyniak (Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska Alina Jaszewska, Zielona Góra)
8. Archeologia sądowa – możliwości i kierunki badawcze – dr hab. Maciej Trzciński (Katedra Kryminalistyki, Uniwersytet Wrocławski)
9. “Każda najmniejsza kość ma znaczenie…” – mgr Agata Thannhäuser (Katedra Medycyny Sądowej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu), dr Łukasz Szleszkowski (Katedra Medycyny Sądowej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu)

II. Archeologia martyrologii XX wieku – nowe źródła, teorie i interpretacje
1. Z problematyki badań cmentarzy polskich oficerów i służby państwowych zamordowanych w 1940 roku przez NKWD na terenie Rosji – prof. dr hab. Marian Głosek (Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki)
2. Archeologowie a ZBRODNIA KATYŃSKA – prof. dr hab. Maria Magdalena Blombergowa (Łódź)
3. Archeologia cmentarzy katyńskich w Charkowie (Piatichatki) i w Kijowie (Bykownia) – prof. dr hab. Andrzej Kola (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa)
4. Poszukiwania ofiar rzezi wołyńskiej na terenie Ukrainy – Poryck-Pawliwka, Ostrówki, Wola Ostrowiecka – dr Leon Popek (Instytut Pamięci Narodowej, Lublin), mgr Michał Siemiński (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa), mgr Olaf Popkiewicz (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa)
5. Archeologiczne struktury grobowe totalitaryzmu II wojny światowej na majdanie średniowiecznego grodziska we Włodzimierzu Wołyńskim na Ukrainie – dr Dominika Siemińska (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa)
6. Pierwsze polskie poszukiwania grobów ofiar września 1939 roku na terenie Białorusi – dr Dominika Siemińska (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa), mgr Adam Kuczyński (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa)
7. Badania archeologiczne na terenie byłego obozu zagłady Żydów w Sobiborze, gm. Włodawa, w latach 2000-2013 – mgr Wojciech Mazurek („SUB TERRA” Badania Archeologiczne, Chełm), mgr Yoram Haimi (Izrael)
8. Odkrywanie warstw niepamięci. Poszukiwania pochówków ofiar publicznej egzekucji w Zgierzu (20.III.1942) – dr Olgierd Ławrynowicz (Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki)
9. Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmów – identyfikacja ofiar terroru komunistycznego ekshumowanych z Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie – dr Andrzej Ossowski (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie), dr Tomasz Kupiec (Instytut Ekspertyz Sądowych w Krakowie), dr hab. Krzysztof Szwagrzyk (Instytut Pamięci Narodowej), dr Jarosław Piątek (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie), dr Marcin Stefaniak (Instytut Pamięci Narodowej), mgr inż. Marta Kuś (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie), mgr Milena Bykowska (Instytut Pamięci Narodowej), dr Grażyna Zielińska (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie), dr Łukasz Szleszkowski (Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu), mgr Agata Thannhäuser (Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu), prof. dr hab. Marek Edward Jasiński (Institute of Archaeology and Studies of Religion, Norwegian University of Science and Technology Trondheim, Norway), dr Anna Zalewska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Lublin), dr Agnieszka Binczak (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie), prof. dr hab. Andrzej Ciechanowicz (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie), dr hab. Mirosław Parafiniuk (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie).

Postery:
I. Pozostałości umocnień polowych z okresu I wojny światowej na stanowisku 15 w Krakowie-Bieżanowie – mgr Sławomir Chwałek (“Meander” Sławomir Chwałek, Kraków), Arkadiusz Korus