Sesja tematyczna 8

Badania interdyscyplinarne w archeologii

Organizatorzy:
dr hab. Maria Lityńska-Zając (Instytut Archeologii i Etnologii PAN)
mgr Grzegorz Skrzyński (Muzeum Ziemi PAN, Warszawa)

Środowisko przyrodnicze ma istotny wpływ na sposób życia społeczeństw ludzkich. Od rytmów i zasobności przyrody szczególnie wyraźnie uzależniony był człowiek w przeszłości. Zależność ta miała jednak charakter dwukierunkowy, ponieważ – dostosowując się do środowiska – człowiek jednocześnie, w sposób świadomy lub nieświadomy, wywoływał zmiany w otaczającym go świecie w obszarach swojego bytowania. Efekty wzajemnych oddziaływań w czasach pre- i wczesnohistorycznych są zapisane w różnych źródłach archeologicznych oraz osadach naturalnych. Ich badaniem, oprócz archeologii, zajmują się nauki przyrodnicze, takie jak m. in. antropologia fizyczna, dendrochronologia, archeobotanika, archeozoologia, palinologia, geomorfologia i paleogeografia, genetyka, fizyka czy chemia. Dopiero wieloaspektowe podejście i współpraca między humanistami a przyrodnikami daje możliwość pełnej odpowiedzi na pytania nurtujące badaczy, zarówno archeologów i historyków, jak i naukowców zajmujących się naukami ścisłymi.
Nie będzie przesady w stwierdzeniu, że wzajemne relacje pomiędzy archeologią a naukami przyrodniczymi różnie się układały. Obecnie, przy wzrastającej roli badań podstawowych i uzyskiwaniu coraz bardziej znaczących odpowiedzi na nurtujące nas problemy, możemy postawić następujące pytania:
Czy archeologia w pełni wykorzystuje stwarzane możliwości?
Czy metodyka pozyskiwania źródeł przez archeologów jest prawidłowa?
Czy w pełni i wzajemnie potrafimy zinterpretować i wykorzystać dane uzyskane dzięki analizom specjalistycznym: archeologicznym i przyrodniczym?
Dlatego liczymy na udział w tej sesji przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych, którzy przedstawią swoje propozycje i pomysły na współpracę z archeologami oraz zaprezentują własne doświadczenia płynące z dotychczasowej współpracy.
 
Referaty:
1. O potrzebie badań interdyscyplinarnych w archeologii – dr hab. Kazimierz Grążawski (Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie)
2. Studia archeobotaniczne w Karpatach. Metody, wyniki i problemy badawcze – dr hab. Maria Lityńska-Zając (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Kraków), dr Magdalena Moskal-del Hoyo (Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, Kraków), mgr Katarzyna Cywa (Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, Kraków)
3. Roślinne zabytki w nawarstwieniach średniowiecznego Krakowa – nieudana próba opanowania chaosu czy pomocna ręka w archeologii? – dr Aldona Mueller-Bieniek (Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, Kraków), dr hab. Adam Walanus (Katedra Geoinformatyki i Informatyki Stosowanej, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków), mgr Emil Zaitz (Muzeum Archeologiczne w Krakowie)
4. Przemiany ekosystemów wodno-bagiennych i ekspansja roślinności antropogenicznej na terenie Gdańska (od V do XV wieku), w oparciu o dane paleoekologiczne z miejskich stanowisk archeologicznych – dr Joanna Święta-Musznicka (Katedra Ekologii Roślin, Uniwersytet Gdański), prof. dr hab. Małgorzata Latałowa (Katedra Ekologii Roślin, Uniwersytet Gdański)
5. Analizy paleofitosocjologiczne na podmokłych stanowiskach archeologicznych – nowe metody i perspektywy badawcze – mgr Grzegorz Skrzyński (Muzeum Ziemi PAN, Warszawa)
6. Wyniki interdyscyplinarnych badań przeprowadzonych w 2009/2010 roku na rynku w Gniewkowie, woj. kujawsko-pomorskie – dr Joanna Abramów, mgr Arkadiusz Wiktor („Archbot” Pracownia Archeologiczna i Archeobotaniczna Arkadiusz Wiktor, Skulsk)
7. Gospodarka rolna i użytkowanie roślin we wczesnośredniowiecznym Poznaniu w świetle analizy źródeł archeobotanicznych – dr Joanna Koszałka (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Poznań)
8. Badania szczątków roślinnych z pochówków w kryptach grobowych Archikatedry w Przemyślu z XVIII wieku – dr Katarzyna Pińska (Cerealia Archaeobotanical Services, Gdańsk), prof. dr hab. Anna Drążkowska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
9. Opracowanie materiału ceramicznego z Brzezia 17 (woj. małopolskie) w skali mikro- i makroskopowej – wykorzystanie metod badawczych z zakresu mineralogii i technik cyfrowych – dr Anna Rauba-Bukowska (Archeometria Anna Rauba-Bukowska, Kraków), mgr Kalina Juszczyk (Archeometria Anna Rauba-Bukowska, Kraków), dr Agnieszka Czekaj-Zastawny (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Kraków)
10. Intencjonalny charakter obiektów popularnie określanych jako „korzeniaki” – mgr Sławomir Chwałek („Meander” Sławomir Chwałek, Kraków), prof. dr hab. Ireneusz Malik (Katedra Paleografii i Paleoekologii Czwartorzędu, Wydział Nauk o Ziemi, Uniwersytet Śląski)
11. Radomski zespół osadniczy – zakres prac interdyscyplinarnych oraz perspektywy badawcze – mgr Katarzyna Solarska (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa)
12. Badania środowiska i ich rola w poznaniu przeszłości Amazonii – mgr Beata Golińska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Jagielloński)
 
Postery:
I. Środowisko przyrodnicze przedostatniego interglacjału (MIS 7) – czasu pojawienia się najstarszego osadnictwa paleolitycznego w strefie wyżyn na północ i wschód od Karpat – prof. dr hab. Maria Łanczont (Zakład Geoekologii i Paleogeografii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), prof. dr hab. Teresa Madeyska (Instytut Nauk Geologicznych PAN, Warszawa), dr hab. Krzysztof Cyrek (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), prof. Oleksandr Sytnik (Instytut Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakiewicza, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, Lwów), prof. Andryi Bogucki (Katedra Geomorfologii i Paleogeografii, Narodowy Uniwersytet im. I. Franko, Lwów),dr hab.Maryna Komar (Instytut Nauk Geologicznych i Muzeum Historii Naturalnej, Narodowa Akademii Nauk Ukrainy, Kijów), dr Maciej T. Krajcarz (Instytut Nauk Geologicznych PAN, Warszawa), mgr Magdalena Sudoł (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), dr Magdalena Krajcarz (Instytut Nauk Geologicznych PAN, Warszawa)
II. Rekonstrukcja pierwotnej rzeźby lessowej w rejonie stanowiska magdaleńskiego w Klementowicach (Wyżyna Lubelska) w świetle analiz pedologicznych i GIS – mgr Tadeusz Wiśniewski (Instytut Archeologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), dr Przemysław Mroczek (Zakład Geoekologii i Paleogeografii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), dr Jan Rodzik (Roztoczańska Stacja Naukowa w Guciowie, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie)
III. Dieta mięsna mieszkańców oazy Serachs (południowy Turkmenistan) we wczesnej epoce żelaza – dr Joanna Piątkowska-Małecka (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski), mgr Marcin Wagner (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski)
IV. Wczesnośredniowieczne urządzenia grzewcze i magazynowe w świetle eksperymentów archeologicznych – mgr Małgorzata Krasna-Korycińska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; http://archeoconcept.blogspot.com)
V. Nowe znaleziska borówki bagiennej Vaccinium uliginosum ze stanowiska nr 2 w Radomiu – mgr Sylwia Wajda (Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski), mgr Grzegorz Skrzyński (Muzeum Ziemi PAN, Warszawa)
VI. Dane archeobotaniczne na mapie Polski – mgr inż. Paweł Kućmierz (Katedra Geoinformatyki i Informatyki Stosowanej, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków), dr hab. Maria Lityńska-Zając (Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Kraków), dr hab. Adam Walanus (Katedra Geoinformatyki i Informatyki Stosowanej, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków), mgr inż. Bartłomiej Ślipek (Katedra Geoinformatyki i Informatyki Stosowanej, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków)
VII. Archeologia doświadczalna w Polsce – lic. Justyna Kuriga (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), mgr Justyna Orłowska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), dr Grzegorz Osipowicz (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)
VIII. Znaczenie analiz fizykochemicznych w archeologii, na przykładzie badań z rejonu Krakowa – dr inż. Marta Wardas-Lasoń (Centrum Badań Nawarstwień Historycznych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków), dr inż. Aldona Garbacz-Klempka (Centrum Badań Nawarstwień Historycznych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków)
IX. Centrum Badań Nawarstwień Historycznych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie – zastosowanie nowoczesnych metod badawczych w archeologii – prof. dr hab. inż. Józef Szczepan Suchy (Centrum Badań Nawarstwień Historycznych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków), dr inż. Aldona Garbacz-Klempka (Centrum Badań Nawarstwień Historycznych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków), dr inż. Marta Wardas-Lasoń (Centrum Badań Nawarstwień Historycznych, Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków)